• Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası
 güneşin doğduğu yer ArdahanGüneşin Doğduğu Yere Hoşgeldiniz.....
    • Ardahan Rehberi Sizindir
    • İş Yerlerinizi Ücretsiz olarak Tanıtabilirsiniz.
    • Ardahan Rehberine Ücretsiz İlan Verebilirsiniz
    • İlanlarınızı Bütün Ardahan'lılar Görür
    • Çıldır Gölü Balık Lokantaları, ücretsiz ilan verebilirsiniz
    • Ardahan Rehberi Sizidir
    • Ücretsiz İlan Verin
    • Ardahan Rehberi Sizidir
    • Ardahan Rehberi Sizindir
    • Ardahan ile ilgili düşüncelerinizi Formda paylaşın
    • ARDAHAN REHBERİ ÜCRETSİZDİR
    • Burada işletmenizi ücretsiz olarak tanıtabilirsiniz.
    • Kaşar Üreticileri Ücretsiz İlan Verin
    • Reklamınız Ardahan Rehberinde ücretsiz yayınlansın
    • Damal Bebeği İlanlarınızı Ücretsiz Yayınlıyoruz
    • Ardahan Rehberi Sizindir ürünlerinizi tanıtabilirsiniz.
    • Ardahan'lı Peynir Üreticileri
    • İlanlarınızı ücretsiz olarak yayınlıyoruz
    • Ardahan'lı Turizmciler, ücretsiz ilan verin
    • Ardahan Rehberinde ilan vermek ücretsizdir.

Ardahanda Kazcılık




ARDAHANDA KAZCILIK NASILDIR?
 
TUİK verilerine bakıldığında Ardahan kaz mevcudu açısından Türkiye’de ilk üç il arasında bulunmasına rağmen, yörede 2000 yılında 97.680 olan kaz varlığı  2011 yılında  75.222’e gerilemiştir. Ardahan ve çevresinde kazcılık, ticari bir iş olarak değil, köylerde aile fertlerinin kışlık dirliğini ve et ihtiyacını gidermek için sürdürülmektedir. Bu yörede hemen her evde bir kaç adet kaz yetiştirilmekte ve bu faaliyet daha çok ev kadınları tarafından yürütülmektedir. Son yıllarda kazcılık et ihtiyacını karşılamasının yanında,fazlası  aileye ek gelir sağlamaktadır.


Kaz yetiştiricileri damızlık için 4 dişi ve 1 erkek kaz ayırmakta ve bu damızlıklar kış boyu ahırın bir köşesinde ayrılan kümeste beslenerek bahardaki yumurtlama ve palaz çıkarma dönemine hazırlanmaktadır. Geleneksel yöntemlerle yapılan Ardahan kazcılığında verim düşüktür. Özellikle yumurta verimi,yumurtadan çıkım oranı ve kazlarda et veriminin düşük olduğu bildirilmektedir. Ardahan kazlarında verim özelliklerini artırmak için ıslah çalışmalarına ihtiyaç olduğu araştırmacılar tarafından vurgulanmaktadır.
Ardahan kazlarında kaz başına yıllık yumurta verimi yaklaşık 12 adettir. Oysa Polonya,Macaristan,Fransa ve  Almanya  gibi ülkelerde daha verimli kaz ırklarında bu sayı 3-4 katına çıkmaktadır. Yöredeki  bakım,besleme ve barındırma  koşullarının hayvan refahına elverişli olmaması nedeniyle verim özellikleri oldukça olumsuz etkilenmekte ,bu olumsuz koşullardan en başta yumurta verimi etkilenmektedir. Oysa kazcılıkta gelişmiş ülkelere bakıldığında damızlık kazlara vitamin ve mineral takviyesi  yapılmakta ve   aydınlatma programları  uygulanarak  yumurta  verimi  ve  döllülük oranları artırılabilmektedir.
Ardahan’da  yetiştiriciler erkek ve  dişi damızlık kazları ortalama 7 -8 yıl  ellerinde tutmaktadırlar. Oysa araştırmalara göre  bu uzun bir tutma dönemi olarak kabul edilmekte idealinin  2-5 yaşlar olduğu  olduğu belirtilmektedir.
Ardahan  yöresindeki kazlar bulunduğu  çevrenin  şartlarına uyum sağlamış ve  çok dayanıklıdır. Bu yüzden kazlardaki ölüm oranları %8-13 civarındadır. 
Ölümler hastalıkların yanısıra, palazların aşırı soğukta tutulmasından ve  diğer hayvanların kaz palazlarını  öldürmesinden kaynaklanabilmektedir.  Ardahan kazlarından ölümler nadir olmasına  ve ilaç masrafları az olmasına rağmen aileler palazları dirençli yapmak için vitamin ve mineral kullanmaktadırlar. Kazlar meradan istifade ettikleri için yem giderleri az olmaktadır.
Kafkas ve Ardahan Üniversitesi araştırmacıları tarafından ekonomik yönlü yapılan çalışmalarda kaz ve palaz (bilik) yetiştiren her aile başına yıllık vitamin-mineral ve ilaç, işçilik masrafı ve yem masrafı da dahil olmak üzere  toplam yaklaşık 800 TL masraf yapıldığı kaydedilmiştir. Ayrıca bu araştırmalarda, yetiştiricilerin %79.31’inin yetiştirdikleri kazları ya kesip temizledikten sonra tüm karkas (taze/kurutulmuş) ya da canlı olarak yaklaşık 80 TL’ye sattıkları ve işletme başına yaklaşık 1.900 TL gelir elde  ettikleri saptanmıştır.Kaz yetiştiriciliğinde genellikle işçilik ev hanımları tarafından üstlenilmekte, bu yüzden işçilik masrafı ödeyen yetiştiricilerin oranı çok düşük  (%10 civarı) olmaktadır. İşçilik masrafı ödeyenlerin ise bir dönem için yaklaşık 275 TL ödedikleri saptanmıştır.
Ardahan'da kazcılık ekstansif olarak (mera koşulllarında) yapılmakta ve yerli ırklar kullanılmaktadır. Geleneksel yöntemlerle yapılan kaz yetiştiriciliğinde kuluçka usulü de geleneksel olup kuluçka makinesi kullanılmamaktadır.
 
Kazcılık yörede daha çok  kazın eti ve yağı için sürdürülmekte, birçok aile tarafından bir geçim kaynağı olarak da görülmektedir.
Kazlar,  kar yağmasıyla birlikte kesilmekte, yörede “kar yemeyen kaz” kesilmez  geleneği hala devam etmektedir. Yörede, kazlarda kesim mevsimi
sonbahar, kesim günü ise genellikle Cumhuriyet Bayramı olan 29 Ekim veya sonrasıdır.  Kesimden yaklaşık bir ay önce kazlar besiye alınmakta kaz başına yaklaşık  9  kg arpa tüketilmektedir. Kesilen kazların tüyleri ve iç organları giderildikten sonra tuzlanmakta,güneşte kurutulmakta ve  Ocak-Nisan ayları arasında tüketilmektedir. Kazın sadece eti tüketilmemekte, yağı, karaciğeri, tüyleri, baş, ayak ve bağırsakları da değerlendirilmektedir. Kazın başı,ayağı ve iç organlarından oluşan takıma "
gaç guç " denilmekte ve Ardahan’da birçok şarküteride kaz eti (kaz cemdeği) yanında satılmaktadır.Kaz etinden çok güzel yemekler    yapılmaktadır. Bunlar:
 Kaz eti kızartması, kazlı bulgur çekmesi, tandırda kaz çekmesi, kaz tirdi, kaz şeridi ve patatesli kaz haşlama olarak sayılabilir.
Ayrıca kaz tüyünden yastıklar yapıldığı gibi, kaz kanatları da değerlendirilmekte, evlerde toz almak için kullanılabilmektedir. Bu tüylü kanatlara “telek adı verilmektedir.
Sonuç olarak denilebilir ki,  kaz yetiştiriciliği zor ve masraflı bir iş gibi gösterilse de, büyük ve küçükbaş hayvancılığa ve diğer kanatlı hayvanlara göre bakımı nispeten daha kolay ve üretim maliyetleri düşüktür.  Kazcılık Ardahan yöresi için alternatif bir geçim kaynağı değerlendirilmeli,  bilimsel  yöntemlerle yapılarak verimi artırılmalıdır. Üretici-sanayici işbirliği ile daha fazla üretilmesine ve pazarlanmasına yönelik çalışmalar yapılmalıdır. Ancak bütün bunlar yapılırken Ardahan kazı yöresel özelliklerinden koparılmamalı,kendine has özellikleri ve lezzeti  Çılr sarı sazanında  olduğu gibi bir akibete  uğratılmamalıdır.